Rozporządzenie ESPR (Ecodesign for Sustainable Products Regulation): Co firmy muszą wiedzieć
Data Publikacji: 18.12.2025
Rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR) (UE) 2024/1781 weszło w życie 18 lipca 2024 r. Zastępuje ono dyrektywę 2009/125/WE w sprawie ekoprojektu i znacząco rozszerza unijne przepisy dotyczące ekoprojektu, obejmując nimi prawie wszystkie produkty fizyczne, w tym chemikalia i produkty zawierające substancje chemiczne.
Dla producentów chemikaliów, importerów, formulatorów i dalszych użytkowników ESPR wprowadza nowe obowiązki związane z substancjami wzbudzającymi szczególnie duże obawy, zrównoważonym charakterem produktów i przejrzystością danych, kładąc silny nacisk na wpływ w całym cyklu życia oraz cyrkularność.
Horyzontalne wymogi dotyczące ekoprojektu
Centralnym elementem ESPR jest wprowadzenie horyzontalnych wymogów dotyczących ekoprojektu, które stosują wspólne zasady zrównoważonego rozwoju do wielu grup produktów o podobnych cechach.
Dla firm przemysłowych wymogi te mogą mieć zastosowanie do chemikaliów, detergentów, farb, smarów i produktów dalszego przetwarzania i mogą obejmować:
- Obecność substancji wzbudzających szczególnie duże obawy i zarządzanie nimi;
- Efektywność wykorzystania zasobów i kompatybilność z recyklingiem;
- Wpływ na środowisko, w tym ślad węglowy;
- Wytwarzanie odpadów i kwestie związane z końcem życia produktu.
Wymogi mogą przybierać formę limitów wydajności (np. ograniczenia dotyczące substancji) oraz obowiązków informacyjnych mających zastosowanie do kategorii produktów.
Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy
ESPR opiera się na istniejącym unijnym prawodawstwie chemicznym i definiuje substancje wzbudzające szczególnie duże obawy poprzez odniesienie do:
- Substancji wzbudzających szczególnie duże obawy (SVHC) zgodnie z REACH (art. 57)
- Klasyfikacji zagrożeń zgodnie z rozporządzeniem CLP (np. CMR, substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego, PBT/vPvB)
- Substancji regulowanych rozporządzeniem w sprawie TZO (trwałych zanieczyszczeń organicznych)
- Substancji, które negatywnie wpływają na ponowne użycie lub recykling.
Jak ESPR reguluje substancje
ESPR odnosi się do substancji wzbudzających szczególnie duże obawy za pomocą dwóch głównych mechanizmów:
- Progi i ograniczenia
- Maksymalne dopuszczalne stężenia substancji wzbudzających szczególnie duże obawy
- Wymogi dotyczące identyfikowalności substancji w całym łańcuchu wartości
- Etapowe terminy zgodności i ograniczone odstępstwa
- Informacja i identyfikowalność (Cyfrowy Paszport Produktu)
- Identyfikację chemiczną (nazwa IUPAC, numer WE, numer CAS, o ile są dostępne)
- Lokalizację i stężenie substancji wzbudzających szczególnie duże obawy
- Instrukcje bezpiecznego użytkowania
- Informacje dotyczące końca życia produktu i recyklingu
Jako rozporządzenie ramowe, ESPR będzie wdrażane poprzez szczegółowe akty delegowane dotyczące poszczególnych produktów. Mogą one ustanawiać:
Może to wpłynąć na strategie formulacji, wybór surowców i zarządzanie zanieczyszczeniami.
Produkty objęte wymogami ESPR mogą być wprowadzane na rynek UE tylko wtedy, gdy dostępny jest Cyfrowy Paszport Produktu (DPP). DPP musi zawierać dokładne i aktualne informacje dotyczące zrównoważonego rozwoju, w tym dane o substancjach wzbudzających szczególnie duże obawy.
Wymagane informacje mogą obejmować:
DPP umożliwi identyfikowalność substancji w całym cyklu życia produktu.
Priorytetowe grupy produktów
W swoim pierwszym planie prac Komisja Europejska nadała priorytet następującym grupom produktów, z których wiele jest wysoce istotnych dla przemysłu chemicznego:
- Chemikalia
- Detergenty
- Farby i powłoki
- Smary
- Tekstylia
- Metale (żelazo, stal, aluminium)
- Meble, opony, produkty ICT i elektroniczne
Dostawcy chemikaliów do tych sektorów powinni spodziewać się zwiększonej liczby zapytań informacyjnych od dalszych użytkowników.
Zalecane obecnie działania obejmują mapowanie substancji wzbudzających szczególnie duże obawy, wzmocnienie gromadzenia danych w łańcuchu dostaw oraz przygotowanie systemów IT na wymogi Cyfrowego Paszportu Produktu.
Harmonogram i kolejne kroki
Chociaż ESPR jest już w mocy, wiążące wymogi specyficzne dla produktów zaczną obowiązywać po przyjęciu aktów delegowanych, zazwyczaj z okresami przejściowymi.
- 2026: Możliwe wczesne środki dla tekstyliów i stali
- 2027–2028: Szersze zastosowanie w większości grup produktów, w tym chemikaliów
Źródła:
Rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (UE) 2024/1781
Komisja Europejska – Ekoprojekt dla zrównoważonych produktów